emek etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
emek etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

21 Eylül 2015 Pazartesi

Tembellik Hakkı / Paul Lafargue


Çalışma hayatının zorlayıcılığında "Tembellik Hakkı" başlıklı bir kitap sanırım herkesin dikkatini çeker. Çok çalışmaktan bizi kurtaracak formüller hep umudumuzdur.

Paul Lafargue formüller sunmasa da bu pek çok dile çevrilen, en çok okunan kitaplardan biri olan eserinde, 19. yüzyıl Avrupa'sında kapitalizmin vahşi emek sömürüsünü gerçekleştirdiği ilk dönemlerinde, çalışmanın bir dogma olarak emekçi halkın hayatına girmesini sorguluyor. 

Kapitalizm, sermaye birikimi ve kar için burjuva devrimi sırasındaki özgürlük, adalet ve laiklik taleplerini zafere ulaştıktan sonra bir kenara bırakıp işçi sınıfına çalışmanın en kutsal eylem olduğunu benimsetmeye çalışmıştır. Din adamları, burjuva ekonomist ve ahlakçıları bunu sürekli empoze ederken işçi sınıfı da 12-14 saati bulan çalışma süreleri içerisinde büyük bir sömürüye hedef olmuştur. 

9 Şubat 2015 Pazartesi

Mübarek Toprak / Pearl S.Buck

İyisiyle kötüsüyle şuan ki medeniyetimizin temelleri dünya üzerinde bir kaç noktada filizlendi. Büyük nehirlerin kucakladığı topraklar üzerinde boy verdiler. Su, biyolojik olarak bize hayat verdiği gibi kültürlerin var olup gelişmesinde de belirleyici bir rol oynadı. Fırat ve Dicle nehirleri nasıl ki Mezopotamya  ve Anadolu'ya can verdiyse Sarı nehir de Çin medeniyetine can oldu. Nil Mısır'a, Amazon Amerikan kıtasındaki medeniyetlere hayat verdi. Her biri, gök kuşağına benzetebileceğimiz uygarlığımızın ana renklerinden birini oluşturdu.

Ne var ki şuan dünyada ekonomik ve buna bağlı olarak emperyal gücün sahibi olan "batı medeniyeti"  tüm uygarlıkların merkezinde olduğu  yanılsamasını bilincimize işlemiş durumda. Literatürümüzde egemen olan yazılı ve sözlü edebiyatın büyük çoğunluğu bu batı kültürü içerisinden gelirken en az batı kadar zengin ve  kadim  kültürlere sahip coğrafyalardan uzak kalmış, yabancılaşmışız. Her ne kadar iletişim çağında olsak da bu eksikliğimiz devam etmekte.

Bizim açımızdan karanlıklarda kalmış bu coğrafyalardan zaman zaman varlıklarını bize hatırlatan edebi eserler ulaşmış. Yakın zamanda zevkle okuduğum nobel ödüllü kadın yazar Pearl S. Buck'ın 'Mübarek Toprak' adlı eseri buna güzel bir örnek olarak kendini gösteriyor. Bizden binlerce kilometre ötede bir batılının gözünde Çin halkının sosyal yaşamı ve bizim de yabancısı olmadığımız toprakla mücadelesini etkileyici bir dille anlatan pulitzer ödülü almış bir roman. Bu romanda toprağın insan üzerindeki önemi, onun için yapılan mücadelelerle birlikte gelenekselleşmiş erkek kadın ilişkilerinin sorgulanışını da görüyoruz. Belki de asıl önemli olan yoksul bir küçük toprak sahibinin kıtlığın sebep olduğu bir altüst oluş zamanında büyük toprak sahibine dönüşümünü ve bu sınıfsal değişimin bireyin insana, dünyaya ve yaşama bakışını nasıl değiştirdiğini çarpıcı bir biçimde anlatması.

Emeğin toprakla mücadelesi ve bu emek üzerinden asalak bir yaşam sürenlerin hikayesini bir de Çin toplumundan okumak isteyecekler için kaçırılmaması gereken bir kitap.



-------------------------
Roman
Vatan Kitap
İstabul, 2006
296 sayfa






23 Kasım 2014 Pazar

Irkçılık üzerine (ırkçı olan el kaldırsın)

Şu dünyada insanoğlunun başında pek çok bela var. Saysak uzun bir liste olur. Ben bunların en tehlikelilerinden biri olan 'ırkçılık' belası ile ilgili bir kaç söz söylemek istiyorum.

Irkçılığı sözlük anlamıyla, insanları renk ve fiziksel özellikleri; etnik olarak, farklı kültür ve inançları ile bir üstünlük sıralamasına sokmak olarak tanımlayabiliriz. Fakat ben ırkçılığı burada insanların tüm ötekileştirici tavır ve davranışları olarak alıyorum.

Daha çok kapitalizm ile siyasi, sosyal alanda kendini sistematik olarak belli etse de geçmişi ilk sınıflı toplumlara kadar uzanıyor. Eşitlikçi komünal yaşamdan kopmayla birlikte, bireysel sahip olmanın o tatlı ve vazgeçilmez zehri,  binlerce yıllık bir geçmiş ile insan toplumuna ve bireye çok güçlü bir şekilde işleyip kalıcılaşarak, nesilden nesile daha da güçlenerek geliyor. Sınıfsal ve bireysel bencillikten alıyor gücünü. Kendinden, ailesinden, kavminden, milletinden; toplumsal, sosyal grubundan olmayanlara karşı olumsuz ön yargılar olarak, kendini gösteriyor. Sahip olmanın, daha da fazla sahip olmanın önündeki her şey alt edilmesi gereken bir düşman olarak görülüyor. İnsanın insana, insanın doğaya eziyetinin psikolojik meşrutiyet aracı oluyor.

Irkçılık, eşitlikçi olmayan toplumlarda, gücü elinde bulunduranların bu engellenemez sahip olma isteklerinin önündeki engelleri aşmak için, emeklerini sömürdükleri geniş toplum kesimlerini harekete geçirip kullanabilmelerini sağlayan bir silah işlevi görüyor. Sistem gereği sahip olabileceği hiç bir şey olmayanların da sahip olma arzuları, sahipler tarafından acımasızca kullanılıyor. Egemen sınıf bu zehri oluşturduğu eğitim ve kültür mekanizmalarıyla tüm topluma sistematik olarak enjekte ediyor.

Gelelim kendimize;

Yukarıda bahsettiğimiz anlamıyla hangimize sorsak, 'ırkçılık kötüdür' deriz mutlaka. Irkçı olduğumuzu kabul etmesek de hepimiz ırkçıyızdır az ya da çok. Irkçı olduğumuz içindir ki bunca savaş ve yıkım. Bu yüzdendir ki bir anda milyonlarca insanı katletme kararlılığı ve azmi. İnsan doğasında olmadığından, bir hastalıktır ırkçılık. Hastayızdır bu yüzden hepimiz.Ve bu hastalığın varsa bir çaresi görür müyüz bilmem.

Belki bir başlangıç olarak: Herkesin aynaya bakması umuduyla..